Hava Durumu
Anlık
Yarın
11° 5°
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar5.34665.3680
Euro6.07976.1040
Tasarım/Designed by
Ali Karakuş
Sunsail Yachting
Sun Charter
Sailbest Yachting
EGG Yachting
yıldız
Budget Sailing

Likya Kaya Mezarları




Lykia üst düzey yönetici sınıfından daha altta veya bir “burjuvazi sınıfı” olarak adlandırabileceğimiz tabakayla ilişkilendirilmesi uygun olan ve her biri bir aile mezarı olarak karşımıza çıkan kaya mezarlarının da İ.Ö. 5. yüzyılın sonlarından başlayarak İ.Ö. 4. yüzyılda yaygınlaşmasıdır274. Her durumda, İ.Ö. 5. yüzyılın sonlarından itibaren özellikle İ.Ö. 4. yüzyılda Lykia mezar tipolojisinin zenginleştiği ve sayısal olarak arttığı gözlemlenir. Lykia mezarları üzerine yapılan araştırmalar, bir mezarın formunun veya plastik bezemeyle süslenmesinin, sosyal statüye bağlı olarak ekonomik yapıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Fakat plastik bezemeli dikme ve anıt mezarlar bir aileye değil kişiye özel yapılardır ve kesin olarak bey mezarı olarak inşa edilmişlerdir. Bunlar aynı zamanda beylerin siyasi güçlerinin ve otoritelerinin göstergesidirler ve çoğunlukla politik bir amaç da içerirler275. Lahit ve ev tipi kaya mezarlarının da kabartmalarla süslü örnekleri yanında sade olanları daha fazla sayıdadır; bu olgu, bu türden mezarların orta sınıf ailelere ait olabileceklerini gündeme getirir276 . Lykia’da sosyal sınıflara ilişkin şu genel gözlemler yapılabilir: Aristokrasinin en tepesinde Lykia kentlerine hükmeden ve askeri liderlikleri ön planda olan “beyler” bulunmaktadır. Bunların aileleri veya yakın akrabaları da bu sınıfa dâhil olup, yine bunlar üst düzey komutan, büyük toprak sahipleri ya da tacirlerdir. Yukarıda bahsettiğimiz üzere, Lykia beyleri ticareti de kontrolleri altında tutuyor olmalıydılar; bu, doğrudan kendilerinin ticaret yapmalarından ziyade, beyin ticaret yapan bir tacir sınıfı üzerinde konrolü biçiminde düşünülebilir. Lykia’da sikke basma hakkı doğrudan bu beylere aittir. Lykia kabartma bezeli anıt ve mezarlarla sikke kalıplarının çeşitliliği ve sürekliliği de, orta sınıf diyebileceğimiz bir sanatçı veya zanaatkâr topluluğunun varlığını gösterir. Yine, yukarıda değindiğimiz üzere, Herodotos’un anlatımlarını doğru bir referans olarak alırsak, Lykia silah sanayinin dışarıya ihraç yapacak kadar gelişmiş olması da zanaatkâr sınıfın geliştiğini gösterir. Patara Kehanet Ocağına ilişkin erken anlatımlar ve yerel yazıtlardan elde edilen bilgiler Lykia’da bir ruhban sınıfının varlığını da gösterirler. İ.Ö. 5. yüzyılın sonlarında ve İ.Ö. 4. yüzyılda Lykia mezar yapılarının özellikle kaya mezarı ve lahitlerde tip çeşitliliğinin ve sayısal oranın artmasında, neredeyse bir yüzyıl boyunca devam eden Pers – Atina – Sparta savaşlarının son bulmasıyla Akdeniz ve Ege’de gelişmeye imkân bulabilen, orta sınıfın zenginleşmesini sağlayan ticaretin temel etken olduğu düşünülebilir. Z. Kuban, Limyra özelinde bir nekropolün siyasi ve kültürel boyutunu tartıştığı çalışmasında sosyal yapıyla ilgili önemli sonuçlara ulaşmıştır277. Çalışma sonuçlarına göre, en aşağı tabakadakiler “halk tipi” olarak adlandırdığı kiremit mezarlarda gömülmüşlerdir278. Kuban araştırmasında özellikle mezar mimarisinin incelenmesi sonucunda, İ.Ö. 4. yüzyılla birlikte orta sınıfın güçlendiğini hatta kendi içerisinde ekonomik gücü fazla ve az olanlar olarak ayrıştığını ortaya koymaktadır.